Έκθεση, εμφάνιση και αποχάλκωση των πλακετών

Θα δείτε την πλακέτα να εμφανίζεται μπροστά στα μάτια σας αρκεί να προσέξετε ορισμένα βασικά σημεία αυτού του άρθρου. Τα εργαλεία και τα υλικά που θα χρειαστείτε για αυτήν την δουλειά φαίνονται στις δύο πρώτες φωτογραφίες και είναι τα παρακάτω:

Θάλαμος Εμφάνισης

Κομμάτια φωτοευαίσθητης πλακέτας

Καυστική Σόδα

Τριχλωριούχος σίδηρος σε στερεά μορφή

3 βαθιές πλαστικές λεκάνες για να μην λερώνεται τον χώρο που εργάζεστε

Πλαστικές τσιμπίδες

Πλαστικά γάντια

Έτοιμα φιλμ τυπωμένων κυκλωμάτων που θέλετε να κατασκευάσετε

Προετοιμασία - Προφυλάξεις

Ανάβεται τις λάμπες του εμφανιστηρίου γιατί χρειάζονται περίπου 5 λεπτά για να φτάσουν στην μέγιστη φωτεινότητα τους. Έτσι μην χρησιμοποιείτε το εμφανιστήριο πριν περάσουν 5 λεπτά αφότου ανάψουν οι λάμπες. Μην σβήνεται τις λάμπες μετά την εμφάνιση μιας πλακέτας αν πρόκειται να εμφανίσετε πάνω από μια, γιατί οι λάμπες ατμών υδραργύρου πρέπει να κρυώσουν για να ανάψουν πάλι. Σβήστε τις αφότου έχετε τελειώσει όλη την διαδικασία της έκθεσης.

Σε μια από τις τρεις λεκάνες διαλύστε το περιεχόμενο ενός φακέλου καυστικής σόδας σε ένα λίτρο νερού. Αν έχετε καυστική σόδα χύμα διαλύστε 10 - 20 γραμμάρια σε ένα λίτρο νερού. Αφήστε την σόδα να διαλυθεί καλά γιατί δεν κάνει να μείνουν κομματάκια καυστικής σόδας στο διάλυμα διότι είναι ικανά να χαλάσουν την πλακέτα. Την καυστική σόδα που δεν χρησιμοποιήσατε φυλάξτε την σε πλαστικό ή γυάλινο δοχείο και όχι μεταλλικό, γιατί η καυστική σόδα είναι πολύ υγροσκοπική πράγμα που σημαίνει ότι έλκει τους υδρατμούς της ατμόσφαιρας, λιώνει όποτε γίνεται άχρηστη και επικίνδυνη αφού αν πέσει στο δέρμα προκαλεί έγκαυμα. Όταν χειρίζεστε την πλακέτα μέσα στο διάλυμα είναι απαραίτητη η χρήση πλαστικών γαντιών ή η χρήση πλαστική λαβίδας για να πιάνεται την πλακέτα, και ποτέ με γυμνά χέρια.

Στην δεύτερη λεκάνη βάλτε καθαρό νερό για να πλένεται την πλακέτα από τα κατάλοιπα της εμφάνισης. Στην τρίτη λεκάνη αδειάζετε το περιεχόμενο του σακουλιού με τον τριχλωριούχο σίδηρο σε ένα λίτρο νερό, ή αλλιώς χρησιμοποιήστε τον σε αναλογία 1:2 με το νερό. Μετά την αποχάλκωση μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το διάλυμα μερικές φορές ακόμη, γι' αυτό φυλάξτε το καλά κλεισμένο σε πλαστικό ή γυάλινο δοχείο και προσέξτε να μην έρχεται σε επαφή με οποιοδήποτε μέταλλο διότι θα το λιώσει. Ο τριχλωριούχος σίδηρος δεν καιει το δέρμα αλλά είναι πολύ διεισδυτικός και προκαλεί οξείδωση των μετάλλων με τα οποία έρχεται σε επαφή. Επίσης όπου πέσει αφήνει μια κίτρινη κηλίδα η οποία δεν βγαίνει με κανένα απορρυπαντικό, γι' αυτό φροντίστε να φοράτε παλιά ρούχα όταν εργάζεστε με αυτόν. Ο μοναδικός τρόπος να καθαρίσετε έναν τέτοιο λεκέ είναι να βρείτε το προϊόν της γερμανικής εταιρίας Bungard το οποίο είναι σε μορφή σκόνης και διαλύεται σε δύο μέρη νερό και με αυτό το διάλυμα καθαρίζεται τον λεκέ.

Αφού έχετε ετοιμάσει τις τρεις λεκάνες με τα υγρά, μπορείτε να προχωρήσετε στην διαδικασία της εμφάνισης.

Η έκθεση

Πάρτε δύο κομμάτια τζαμιού πάχους 5mm σε μέγεθος τέτοιο ώστε να χωράνε στον θάλαμο έκθεσης σας. Πριν κάνετε οτιδήποτε σβήστε τα φώτα και αφήστε λίγο φως ίσα - ίσα για να μπορείτε να δουλεύεται. Αν είναι μέρα φροντίστε να μην μπαίνει πολύ φυσικό φως από τα παράθυρα. Η πλακέτα είναι ευαίσθητη στις υπεριώδεις αλλά προσβάλλεται και από το δυνατό φως. Πάρτε την φωτοευαίσθητη πλακέτα που βλέπεται στην φωτογραφία 3. Είναι η πλακέτα που είναι καλυμμένη με το μπλε προστατευτικό χαρτί. Αν δεν χρησιμοποιήσετε φωτοευαίσθητη πλακέτα γιατί είναι ακριβή, μπορείτε να ψεκάσετε μια απλή πλακέτα αφού την καθαρίσετε με συρμάτινο σφουγγάρι ,με ένα φωτοευαίσθητο σπρέι (όπως Positiv 20 ή PRP200 ), να την στεγνώσετε καλά με ένα πιστολάκι μαλλιών για 15 λεπτά ή να την αφήσετε να στεγνώσει μόνη της μέσα σε ένα σκοτεινό κουτί για 24 ώρες. Αφού έχετε πλέον στα χέρια σας μια φωτοευαίσθητη πλακέτα (αν είναι από τις έτοιμες του εμπορίου αφαιρέστε το προστατευτικό κάλυμμα) ακουμπήστε την με την αντίθετη πλευρά από αυτήν του χαλκού πάνω στο ένα τζάμι. Τοποθετήστε προσεκτικά το φιλμ που μπορεί να είναι και ριζόχαρτο επάνω στην φωτοευαίσθητη επιφάνεια. Προσοχή χρειάζεται σε αυτό το σημείο να μην τοποθετηθεί ανάποδα το φιλμ και εμφανιστεί έτσι ώστε να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί μετέπειτα. Για αυτόν τον λόγο μπορείτε να βάζετε κάποια γράμματα ώστε να ξέρεται μια πλευρά είναι η κανονική και πια η ανάποδη.

Στην συνέχεια τοποθετήστε από πάνω το άλλο κομμάτι τζαμιού ώστε να έρθουν σε απόλυτη επαφή. Με την βοήθεια σελοταϊπ κολλήστε τα δύο τζάμια ώστε να είναι σφιχτά δεμένα μεταξύ τους και να μην κουνιούνται. Όλα αυτά πρέπει να γίνουν σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού και όσο πιο γρήγορα γίνεται ώστε να μην προλάβει η πλακέτα να πάρει φως και χαλάσει. Τοποθετήστε την μέσα στον χώρο έκθεσης και με ένα χρονόμετρο μετρήστε 5-7λεπτά (ανάλογα με την ένταση του φωτός, την πλακέτα ή το πάχος ψεκασμού). Εάν χρησιμοποιήσετε ριζόχαρτο τότε παρατείνετε τον χρόνο έκθεσης κατά 3-5 λεπτά για να προλάβει να φωτιστεί καλά η μακέτα σας.

Αν κάνετε την διαδικασία αυτή για πρώτη φορά σας συμβουλεύουμε να κόψετε μικρά κομματάκια πλακέτας και να πειραματιστείτε με διάφορους χρόνους έκθεσης ώστε να επιτύχετε το τέλειο αποτέλεσμα.

Η εμφάνιση

Αφού τελειώσετε με την εμφάνιση φυλάξτε την σε σκοτεινό κουτί μέχρι να τελειώσετε με τις υπόλοιπες. Εάν έχετε μόνο μία κλείστε την λάμπα του θαλάμου έκθεσης και ρίξτε την πλακέτα μέσα στο διάλυμα με την καυστική σόδα. Προσοχή να μην έρθει το διάλυμα σε επαφή με το δέρμα γιατί το καιει και μετά θα τσούζει. Καλύτερα είναι να πιάσετε την πλακέτα με πλαστικά γάντια ή με μια πλαστική λαβίδα. Αν όλα είναι εντάξει σε 15 -20 δευτερόλεπτα θα δείτε σιγά - σιγά μπροστά στα μάτια σας να εμφανίζεται η πλακέτα. Το χαμόγελο διαγράφει τα χείλη σας. Είδατε πόσο εύκολο ήταν? Εάν περάσει ένα λεπτό και δεν έχει εμφανιστεί η πλακέτα το πιο πιθανό είναι να συμβαίνουν τα εξής:

Η ποσότητα της καυστικής σόδας ήταν μικρή. Απομακρύνεται την πλακέτα και ρίξτε την μέσα στην λεκάνη με το καθαρό νερό. Προσθέστε ακόμη λίγη καυστική σόδα και αφού διαλυθεί καλά ρίξτε πάλι μέσα την πλακέτα. Θα πρέπει το πολύ σε μισό λεπτό να έχει εμφανιστεί. Και σε αυτό το σημείο κρίνεται απαραίτητο να πειραματιστείτε με τα μικρά κομματάκια πλακέτας που έχετε από πριν για να βρείτε την κατάλληλο συνδυασμό χρόνου έκθεσης και ποσότητας καυστικής σόδας.
Το νερό ήταν πολύ κρύο. Η κατάλληλη θερμοκρασία 20-30ºC
Η έκθεση στο φως ήταν πολύ μικρή. Στην περίπτωση αυτή δυστυχώς αποτύχατε. Δοκιμάστε πάλι με άλλη πλακέτα και μεγαλύτερο χρόνο έκθεσης. Μην απελπίζεστε πάντως, θέλει υπομονή και μην ξεχνάτε κάθε αρχή και δύσκολη.
Χρησιμοποιήσατε φωτοευαίσθητη πλακέτα παλιά ή το πάχος ψεκασμού δεν ήταν ομοιόμορφο.

Αφού εμφανιστεί η πλακέτα πιάστε της με την πλαστική λαβίδα ή με τα γάντια και βάλτε την μέσα στο καθαρό νερό να ξεπλυθεί. Έπειτα σκουπίστε την με ένα βαμβακερό πανί ελαφρά (όχι συνθετικό γιατί χαράζει και θα έχετε προβλήματα) και παρατηρήστε την επιφάνεια της. Θα πρέπει να είναι αποτυπωμένη ανάγλυφη η μακέτα και να διακρίνετε καθαρά. Τα σημεία που φωτίστηκαν θα πρέπει να έχουν το χρώμα του χαλκού.

Η αποχάλκωση

Τώρα μπορείτε να ανοίξετε όλα τα φώτα και τα πατζούρια και γιατί δεν πρόκειται να πάθει τίποτα η πλακέτα αλλά και γιατί χρειάζεστε πολύ καλό εξαερισμό. Ρίξτε την πλακέτα μέσα στην δεύτερη λεκάνη με τον τριχλωριούχο σίδηρο. Μετά από μερικά λεπτά βγάλτε την πλακέτα με την πλαστική τσιμπίδα και θα δείτε ότι στις άκρες από τα σημεία που έχουν φωτισθεί ο χαλκός έχει αρχίσει να τρώγεται. Θα πρέπει το σχέδιο να είναι καθαρό και οι γραμμές να είναι σαφώς διαχωρισμένες και να μην υπάρχει σημείο που ενώ φαίνεται ο χαλκός υπάρχουν σημεία που δεν λιώνουν. Αν συμβαίνει κάτι τέτοιο σημαίνει ότι ή ο χρόνος έκθεσης δεν ήταν αρκετός, ή η εμφάνιση δεν έγινε σωστά ή δεν ψεκάστηκε ομοιόμορφα η πλακέτα. Αν όλα πήγαν καλά σε 20 - 30 λεπτά η πλακέτα σας θα είναι έτοιμη.

Το τελικό πλύσιμο

Πλύνετε σχολαστικά την πλακέτα με καθαρό νερό και αφήστε την να στεγνώσει, καθώς θα μαζεύεται τα εργαλεία σας. Αν χρειάζεται να πεταχτεί το τριχλωριούχο διάλυμα θα πρέπει να αραιωθεί πάρα - πολύ με νερό διότι υπάρχει κίνδυνος να καταστρέψει τις μεταλλικές σωληνώσεις του σπιτιού σας ή και όλης της πολυκατοικίας.

Το τρύπημα

Θα χρειαστείτε ένα μικροδράπανο, τρυπανάκια 0,8 έως 1,5 mm για τα διάφορα εξαρτήματα και για καλύτερη και πιο ξεκούραστη δουλειά μια βάση σαν αυτή της φωτογραφίας. Με χρήση της βάσης θα έχετε καλύτερα αποτελέσματα και πιο επαγγελματική δουλειά. Στην συνέχεια καθαρίστε την πλακέτα με acetone για να φύγουν τα κατάλοιπα της φωτοευαίσθητης επικάλυψης. Έπειτα με λίγο σύρμα κουζίνας (σαν αυτό που καθαρίζουμε τις κατσαρόλες) τρίψτε την για να γυαλίσει. Σκουπίστε την με καθαρό πανί ή χαρτί κουζίνας και εάν θέλετε ψεκάστε την με ειδικό σπρέι για προστασία από την οξείδωση και για ευκολία στις κολλήσεις. Τώρα η πλακέτα είναι έτοιμη για να κολλήσετε τα εξαρτήματα της.